Jak rozróżniać testy na alergie
i nietolerancje pokarmowe?

Alergie pokarmowe, nadwrażliwość i nietolerancje pokarmowe

WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) ogłosiła wiek XXI wiekiem epidemii alergii

 

Alergia, nadwrażliwość, nietolerancja: to różne typy reakcji

 

Dwudziesty pierwszy wiek zaowocował skokowym postępem w immunologii, co przyczyniło się do wyodrębnienia nowych jednostek chorobowych o podłożu zapalnym. W 2001 r. EAACI (European Academy of Allergology and Clinical Immunology) opublikowała uwspółcześnione nazewnictwo chorób alergicznych potocznie określanych „alergiami” a w rzeczywistości  będących różnego typu niespodziewanymi reakcjami na kontakt z obcymi antygenami. Do grupy pseudoalergii zaliczono  wszystkie typy kontrowersyjnych, nieporządanych reakcji na pokarmy i dodatki do żywności, w tym IBS (drażliwe jelito) i migrenowe bóle głowy, w których nie udowodniono przeciwciał klasy IgE (typowych dla alergii). Przełomem są badania nad glutenem (dr Fasano). Udało się udowodnić, że gluten, zawarty w największych ilościach w pszenicy (ale także w życie, jęczmieniu i owsie) wywołuje nie tylko celiakię, ale może również działać prozapalnie, pobudzając wrodzony układ odpornościowy, czyli bez udziału jakichkolwiek przeciwciał (nadwrażliwość na gluten). Także inne składniki pokarmowe mogą wywoływać reakcję zapalną (nadwrażliwość). Złożone mechanizmy nieporządanych reakcji na żywność i substancje w niej zawarte są trudne do zdiagnozowania.

 

Jak rozróżniać (rozumieć) testy na alergie i nietolerancje / nadwrażliwości pokarmowe

 

Dostępne testy (IgE specyficzne, IgG specyficzne, testy skórne, płatkowe i wiele innych) dostarczają informację o jednym mechanizmie, co daje jedynie wybiórczą wiedzę na temat występujących reakcji i często nie rozwiązuje problemu.

 

Badanie alergii pokarmowych IgE zależnych  (natychmiastowych)

 

Złotym standardem pozostaje wciąż próba prowokacji doustnej z podwójnie ślepą próbą.

Diety eliminacyjne oparte o standardowe testy alergiczne często nie są skuteczne, ponieważ brakuje w nich informacji o substancjach chemicznych zawartych w żywności i występujących  zależnościach  między nimi.  Są to zazwyczaj bardzo proste diety eliminacyjne.

 

Badanie przeciwciał z klasy IgG (ELISA IgG: ImuPro, Food Detective)

 

Dotychczas nie odkryto sposobu, aby niepodważalnie ustalić, które podwyższone stężenia IgG są jednocześnie markerami szkodliwych pokarmów. Obecność kompleksów immunologicznych ukształtowanych z IgG i rozpuszczalnych antygenów w osoczu można łatwo udowodnić, ale jest to normalny element zdrowej odpowiedzi immunologicznej (tolerancja pokarmowa na łagodne antygeny).  Kompleksy te są formowane na krótki czas i są stale oczyszczane, wprost proporcjonalnie do ekspozycji na łagodne antygeny pokarmowe (jeżeli jemy coś często to będzie tych kompleksów więcej). Czyli określenie ilości antygenów  obecnych w surowicy krwi nie daje odpowiedzi na to, które z nich wywołują reakcję zapalną.

 

Test Cytotoksyczny

 

Cytotoksyczny test opóźnionej reakcji pokarmowej (ten, który jest w centrum VIMED) jest podstawowym testem  screeningowym pozwalającym zidentyfikować produkty wywołujące opóźnioną reakcję pokarmową. Ujawnia zazwyczaj ukryte, destrukcyjne oddziaływanie produktów spożywczych na organizm.  Test cytotoksyczny wykrywa znacznie większe spektrum reakcji niż tylko reakcje związane z występowaniem przeciwciał IgG (Food Detective, ImuPro)

Komórki krwi pacjenta zostają połączone z niewielką ilością odpowiednio spreparowanego i wystandaryzowanego, testowanego produktu, umieszczonego na szkiełku mikroskopowym. Preparat, po okresie inkubacji, poddaje się obserwacji przy pomocy nowoczesnego mikroskopu laboratoryjnego i na monitorze komputera analizują się w dużym powiększeniu zachodzące reakcje. Jeżeli komórki krwi są nieuszkodzone, oznacza to, że nie występuje reakcja cytotoksyczna na badany produkt. Jeżeli występują uszkodzenie białych komórek krwi lub zostaną one całkowicie zniszczone pod wpływem kontaktu z badanym produktem, oznacza to, że wystąpiła reakcja cytotoksyczna.

 

4 stopnie reakcji:

  1. st: produkt zmienia kształt białych krwinek ale ich nie niszczy
  2. st: produkt spowodował uszkodzenie około 1/3 białych krwinek
  3. st: produkt spowodował uszkodzenie około 2/3 białych krwinek
  4. st: produkt spowodował zniszczenie niemal wszystkich białych krwinek

 

Jednak jest to badanie obarczone subiektywną oceną badającego próbkę pod mikroskopem oraz nie uwzględnia wielu substancji chemicznych dadanych i/lub obecnych w żywności

 

Test MRT – najbardziej zaawansowany test badania nadwrażliwości pokarmowych

 

Istotą testu MRT jest pomiar całkowitej objętości komórek immunologicznych krwi i całkowitej objętości płynu pozakomórkowego i porównywanie tych wartości po ekspozycji próbki na kolejne antygeny (pokarmy i dodatki chemiczne). Jest to test który nie bada pojedynczych mediatorów, ale wszystkie wyzwalane przez komórki obwodowe krwi osoby wykazującej objawy nadwrażliwości na pokarmy (poza erytrocytami) pod wpływem ekspozycji na antygeny pokarmowe lub dodatki chemiczne. Na podstawie literatury i badań przeprowadzonych Oxford Biomedical Technologies można stwierdzić, że to mediatory uwalniane przez leukocyty – zarówno komórki żerne (granulocyty i monocyty) jak i limfocyty T – są odpowiedzialne za stan zapalny, następstwa i objawy, a nie domniemana obecność jakiegoś przeciwciała.

 

Reakcje znaczące lokują substancje testowe w kategoriach reaktywnych (kolor czerwony w wynikach testu) lub umiarkowanie reaktywny (kolor żółty). Reakcje nieznaczące w kategorii nie-reaktywnych oznaczone są kolorem zielonym. Wszystkie pomiary dokonywane są przy użyciu opatentowanej,  najdokładniejszej z obecnie dostępnych, chronionych patentem metod pomiarowych (Ribbon Impendance Technology). Laboratorium warszawskie jest jedynym laboratorium w Europie pracującym tą metodą.

 

Na podstawie wyników badania testem MRT można ułożyć indywidualny program żywieniowy, który NIE jest restrykcyjną , jednostronną dietą.

 

Więcej na temat alergii i nadwrażliwości

 

Alergia natychmiastowa (atopia) – IgE-zależna

 

Alergia to nadwrażliwość pewnych komórek organizmu m.in.  komórek tucznych występujących w tkankach sąsiadujących  ze światem zewnętrznym, które pod wpływem czynników obojętnych dla zdrowego człowieka, wyzwalają wydzielanie substancji  - mediatorów – takich jak histamina, odpowiedzialnych za określone reakcje tkanek, np. podrażnienie, obrzęk, ból, stan zapalny. Także inne komórki układu odpornościowego zachowują się nieprawidłowo . Limfocyty B produkują nadmierne ilości immunoglobulin E (IgE), przeciwciał charakterystycznych dla atopii, czyli alergii natychmiastowej. W reakcji alergicznej musi dojść do połączenia  się białkowego antygenu z przeciwciałem.

 

Choroby alergiczne powstają z winy niesprawności trzech głównych układów: nerwowego, hormonalnego i immunologicznego.

 

Wszystkie komórki układu odpornościowego pochodzą ze szpiku. Część z nich dojrzewa w szpiku i potem w obwodowych narządach układu immunologicznego (limfocyty B, NK, K, monocyty, makrofagi). Te najważniejsze, nadrzędne (limfocyty T) dojrzewają w grasicy.

 

Grasica tworzy wraz z układem hormonalnym i nerwowym układ kontrolujący nasze życie w różnych okolicznościach działania czynników środowiskowych. Na jej funkcję bardzo źle wpływa przewlekły stres, antybiotyki, sterydy, promieniowanie jonizujące, estrogeny w nadmiarze (antykoncepcja, suplementacja) i podawanie hormonów tarczycy, nadużywanie rentgenodiagnostyki klatki piersiowej), alkohol, papierosy, używki.

 

Z punktu widzenia alergologii głównym  zadaniem grasicy jest zaopatrzenie układu odpornościowego w limfocyty T wszelkich odmian. Pod nadzorem limfocytów  T pracują liczne komórki wykonawcze. Jeżeli pod wpływem czynników zewnętrznych lub wewnętrznych wymkną się spod kontroli limfocytów T, mogą wywoływać choroby z autoagresji (m.in. toczeń, stwardnienie rozsiane, RZS). Również w wyniku czynników zewnętrznych i wewnętrznych mogą powstać zaburzenia dojrzewania i różnicowania limfocytów w grasicy, wtedy także może dojść do powstawania schorzeń z autoagresji (m.in. zapalenie mózgu, RZS, łuszczyca, choroba Crohna, stwardnienie rozsiane)

 

Wyjaśnienie mechanizmów prozapalnych, nadwrażliwych reakcji na żywność

 

Układ immunologiczny (odpornościowy) człowieka jest wysoko zawiłym, inteligentnym i kompleksowym systemem obronnym, zawierającym różne typy białych krwinek i przeciwciał, a także innych bardziej złożonych składników, których zespół odpowiada za identyfikację, neutralizację i eliminację cząstek zagrażających naszemu organizmowi.

 

 Nieustannie angażują się w bitwę z bakteriami, wirusami, komórkami nowotworowymi i innymi czynnikami chorobotwórczymi, które wnikają do naszego organizmu. Obrońcy używają potężnej mieszanki chemicznych agentów takich jak: histamina, cytokiny, enzymy peroksydazowe oraz innych substancji chemicznych gospodarza, służących do niszczenia najeźdźców i ułatwiających dodatkowo wsparcie armii.

 

Uwolnienie z komórek immunologicznych chemicznych mediatorów powoduje powstawanie pierwotnych symptomów zbliżonych do występujących przy zachorowaniach na grypę, przy przeziębieniach lub alergiach.

 

Jednostki inteligentne – limfocyty T krążą wraz ze strumieniem krwi, szukając nieprzyjacielskich cząstek (antygenów) i alarmują inną gałąź tego samego systemu – limfocyty B do wytwarzania przeciwciał, a w efekcie wiązania i neutralizowania antygenów z przeciwciałami. Antygen jest przygotowywany do usunięcia. Komórki fagocytarne-żerne, neutrofile i inne przybywają aby pozbyć się przeciwciał poprzez zjedzenie ich. Jest to proces zwany fagocytozą. W niektórych sytuacjach artyleria i/lub wojska naziemne będą bombardować lub rozpylać na najeźdźców swą broń chemiczną. Niestety jest to też przyczyną „równoległych szkód” dla tkanek naszego organizmu. Odczuwamy to jako dokuczliwe, bolesne symptomy związane w bitwą immunologiczną.

 

 

 

 

Dlaczego pokarmy zamiast żywić szkodzą?

 

Walka przeciwko szkodliwym czynnikom jest krytyczna dla naszego zdrowia i istnienia. Jednak kiedy nasz układ immunologiczny omyłkowo będzie walczył z nieszkodliwymi produktami rozkładu trawionej żywności, będzie to miało niekorzystny wpływ na nasze zdrowie. Nie tylko będziemy odczuwać objawy tego działania, ale nasz system odpornościowy nie będzie mógł walczyć z prawdziwymi nieprzyjaciółmi, używając pełnych sił.

 

Nadwrażliwość na pokarmy powoduje dysfunkcję naszego układu odpornościowego. Dla jednego lub więcej możliwych powodów zaczyna on identyfikować ogólnie nieszkodliwe czynniki  w ten sam sposób, co czynniki szkodliwe i odpowiednio rozpoczyna obronę przeciwko nim.

 

Nadwrażliwość pokarmowa jest definiowana jako jakakolwiek reakcja na żywność, w którą zaangażowany jest system immunologiczny. Nadwrażliwość obejmuje także nietolerancje pokarmowe, które wywoływane są w dużej mierze poprzez niedobory enzymatyczne.

 

Szkodliwe (prozapalne) reakcje pokarmowe można podzielić na dwie grupy:

 

  1. Natychmiastowe, IgE zależne
  2. Opóźnione:
  • nietolerancja pokarmów zależna od lektyn pokarmów (grupa krwi)
  • mechanizm cytotoksyczny tzw. II
  • mechanizm krążących kompleksów immunologicznych z udziałem przeciwciał IgG i dopełniacze – tzw.III
  • pseudoalergia (działanie bezpośrednie, farmakologiczne)
  • kontaktowe tzw. IV mechanizm zależnie od określonego sposobu odpowiedzi układu immunologicznego

 

 

Być może najlepiej znany przykład natychmiastowej alergii na żywność jest także najbardziej rzadki i niebezpieczny. Wstrząs anafilaktyczny jest ostrą hiper-reakcją układu immunologicznego spowodowaną przez masowe uwolnienie histaminy i innych chemicznych mediatorów. Do najbardziej powszechnych pokarmów wywołujących natychmiastową reakcję alergiczną należą: mleko, jajo, orzechy ziemne, inne orzechy, skorupiaki. Ludzie w nadwrażliwością mogą umierać w granicach kilku minut na skutek uduszenia lub wstrząsu, po spożyciu nawet jednej cząsteczki żywności wywołującej u nich reakcję alergiczną.

 

Natychmiastowa reakcja alergiczna na żywność dotyczy około 4% populacji dorosłych i 8% populacji dzieci i tłumaczy tylko mały procent reakcji na żywność. Najczęściej opóźnione reakcje na żywność nie są groźne dla życia, ale powodują dokuczliwe symptomy. Osoby u których występują natychmiastowe alergie na żywność, zwykle mogą ją identyfikować lub podejmować takie próby bez pomocy lekarza. Jest to możliwe, ponieważ reakcja zdarza się za każdym razem gdy spożywają żywność, powodującą u nich reakcję objawiającą się tyko przez krótki czas.

 

Zupełnie inaczej jest z opóźnionymi reakcjami na żywność. Mogą one dotyczyć dowolnego układu w organizmie (każdego miejsca gdzie dociera krew) i ich symptomy mogą być doświadczane od 45 min do 3 dni. Opóźnione objawy symptomów i złożone fizjologicznie mechanizmy związane z opóźnionymi  reakcjami na żywność czynią z nich szczególnie trudną łamigłówkę. Próbuje się ją rozwiązać za pomocą przeprowadzanych przez samego pacjenta prób prowokacji doustnej po okresie wyłączenia z diety podejrzewanego o reakcje pokarmu lub laboratoryjnych badań z krwi in vitro.

 

Faktycznie, opóźnione reakcje na żywność często pozostają niezdiagnozowane lub diagnoza jest błędna i zalecone leczenie zwykle przynosi tymczasową, symptomatyczna ulgę. Często nie dostarcza właściwego rozwiązania problemu.

 

Wyżej wymienione powody legły u podstaw rozwoju Testu MRT (Mediator Release Test). Test ten jest funkcjonalnym narzędziem, pozwalającym określić, w jakim stopniu nasz układ immunologiczny reaguje na żywność i stosowane do niej dodatki, z którymi  stykamy się codziennie. Test MRT nie określa typu zachodzącej reakcji immunologicznej, mierzy natomiast sumaryczny efekt końcowy wszystkich możliwych mechanizmów, biorących udział w opóźnionej reakcji na żywność.

 

à

jadwiga.przybylowska
@gmail.com


\

tel. +48 691 988 213